پيامدهاي يك حكم

مروري بر رخدادهاي پيرامون حكم اعدام دكتر آغاجري

قلم به دست بيكار

اولين بار خبر حكم اعدام دكتر هاشم آغاجري ، در غروب پنج شنبه 16 آبان  توسط ايرنا اعلام شد. طي اين حكم، هاشم آغاجري به اتهام سب النبي، اهانت به ائمه و توهين به علماي اسلام به اعدام، 8 سال زندان و تبعيد محكوم شده بود.

صدور اين حكم، واكنش هاي فراواني را در سطح جامعه برانگيخت. گرچه در ابتداي امر و تا چند روز پيش از اعلام رسمي حكم، تنها آگاهان سياسي از چندوچون ماجرا با خبر بوده و در مورد آن بحث مي كردند، اما حال ديگر نه تنها سياسيون ، مطبوعات ، دانشجويان و ... كه در ميان توده مردم ، اين مسئله مطرح بوده و دهان به دهان  مي گردد. آنچه آغاجري را با اين حكم سنگين مواجه گردانيد، سخنراني وي با عنوان «دكتر شريعتي و پروژه پروتستانتيزم اسلامي»  در تالار معلم همدان بود كه در بهار گذشته رخ داد و همان موقع واكنش هايي را برانگيخت و البته قرار بود با عذرخواهي رسمي آغاجري، به طور مسالمت آميز مسئله رفع گردد. اما به طور ناگهاني وي بازداشت و روانه زنداني در همدان شد.

پس از اعلام رسمي حكم صادر شده در دادگاه بدوي، موج اعتراضات محافل داخلي و نيزخارجي آغاز گرديد. ونمايندگان مجلس، صاحبنظران سياسي، برخي روحانيون برجسته و ...صدور اين راي را به شدت مورد انتقاد قرار دادند. آيت ا.. منتظري طي بيانيه اي با اظهار تاسف از راي صادره، مسوولان امور را به تجديد نظر در روش خود فرا خواند. سيد حسن خميني نيز از هاشم آغاجري حمايت نمود. همچنين محافل بين المللي از جمله سازمان عفو بين الملل، خبرگزاري ها و ... نيز  به طور گسترده اين حكم را مورد توجه قرار داده و نسبت به آن ابراز نگراني كردند.

در سطح دانشگاهها نيز اعتراضات وسيعي نسبت به حكم صادره شكل گرفت. دانشجويان تربيت مدرس با تعطيلي كلاسهاي درس آغازگر  تحركات گسترده دانشجويي بودند و سپس روز سه شنبه ، دانشگاه تهران شاهد تحصن دانشجويان و اساتيد در مسجد دانشگاه  و راهپيمايي به سمت درب دانشگاه بود. در همين روز مراسمي با عنوان «اعدام انديشه» در دانشگاه شريف برگزار شد كه طي آن مصطفي تاج زاده به سخنراني پرداخت. روز چهارشنبه نيز تريبون آزاد با عنوان «اعدام دانشگاه، اعدام آزادي» در محوطه دانشگاه صنعتي اميركبير برگزار شد.در اين مراسم پيام دكتر كديور از امريكا قرائت شد و علي اكبر موسوي خوييني و تعدادي از دانشجويان سخنراني كردند. در همان روز بسياري از دانشگاههاي سراسر كشور از جمله دانشگاه علم و صنعت، رازي كرمانشاه، اهواز، ياسوج، اصفهان و ...اعتراض خود را در قالب بيانيه، تجمع و ... ابراز كردند. همچنين 20 نفر از مديران گروه دانشكده علوم انساني دانشگاه تربيت مدرس به عنوان اعتراض استعفا كردند. روز شنبه نيز مجددا تجمعي در دانشگاه امير كبير برگزار شد كه پيامد آن، تعطيلي 3 روزه دانشگاه و تعويق امتحانات به نشانه اعتراض به حكم دادگاه بود.

در اين ميان سخنراني شديداللحن مهدي كروبي در مجلس، واكنش هاي متفاوتي در پي داشت. 181 نفر از نمايندگان طي نامه اي از اظهارات انتقادي رييس مجلس حمايت كردند و در مقابل، روابط عمومي دادگستري همدان طي بيانيه اي به شدت نسبت به سخنراني كروبي موضع گرفت و هاشمي شاهرودي در اعتراض به بيانات كروبي، گفت: سؤ استفاده از تريبون خانه ملت به سود يك حزب و گروه خاص، با فلسفه وجودي مجلس همخواني ندارد. كه به نظر مي رسد اين موضع گيري تند، آينده روابط اين دو قوه را تحت تاثير قرار خواهد داد.

رييس جمهور خاتمي نيز در سخناني به صراحت از حكم صادر شده انتقاد كرد. و شوراي هماهنگي ائتلاف دوم خرداد، جبهه مشاركت ايران اسلامي، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي، نهضت آزادي و... با صدور بيانيه هاي جداگانه نسبت به حكم صادره اعتراض كردند.

در سوي ديگر اما، شخصيت هاي تندرو جناح راست، صدا و سيما، مطبوعات راست در راستاي نيل به اهداف جناحي اقدامات تامل برانگيزي انجام دادند. صداوسيما نه تنها اعتراضات دانشجويي را پوشش خبري نداد بلكه نسبت به اظهار نظرهاي مسوولان مهم كشور در مخالفت با اين حكم نيز بي تفاوت بود. و در اقدامي تحريك كننده، قاضي جوان دادگاه آغاجري را به تلويزيون آورده و اظهارات وي را به صورت يكطرفه و بدون حضور منتقدين به سمع و نظر ملت رشيد ايران رساند. قاضي مرتضوي نيز از مطبوعات خواست ازدكتر آغاجري حمايت نكنند و اخبار اجتماعات و اعتراضات دانشجويي را منعكس نكنند. روزنامه رسالت نيز خواهان اعلام وضعيت جنگي در كشور شد تامحافظه كاران را عليه اصلاح طلبان بسيج نمايد. همچنين روز جمعه ، در چند شهر، پس از نماز جمعه، گروهي از مردم در حمايت از بيانات رهبري و حكم اعدام آغاجري راهپيمايي نمودند كه در تهران هدايت اين راهپيمايي به عهده حسين ا...كرم بود.

اگرچه اجراي حكم اعدام دكتر آغاجري كاملا بعيد به نظر مي رسد، اما صدور اين حكم موجب تغيير وضعيت فضاي سياسي كشور گرديد و البته تاثيرات منفي قابل توجهي در جايگاه بين المللي ايران داشت. به نظر مي رسد كه جنبش دانشجويي بيدارشده، ائتلاف بازسازي شده گروههاي دوم خرداد و تندروهاي افراطي و جنگ طلب جناح راست ، فضاي سياسي اجتماعي  ملتهب كشور را دستخوش تكان هاي جدي خواهند نمود.